مناطق آزاد ایران؛ از تاب آوری گردشگری تا پیشرانی اقتصاد منطقه ای

یادداشت از: حسین مرادی، سرپرست مدیریت گردشگری و میراث فرهنگی دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی

موج رسانه – تحولات صنعت گردشگری جهان در سال ۲۰۲۶ نشان می دهد که الگوهای سنتی سفر در حال تغییر است و مؤلفه هایی همچون مقرون به صرفه بودن خدمات، بهره گیری از فناوری های هوشمند، گرایش به سفرهای منطقه ای و کشف مقاصد بکر و کمتر شناخته شده، بیش از گذشته بر تصمیم گیری گردشگران تأثیر می گذارند.

در این میان، مناطق آزاد ایران با برخورداری از مزیت های جغرافیایی، ظرفیت های متنوع گردشگری، موقعیت راهبردی در ارتباط با کشورهای همسایه و فرصت های سرمایه گذاری، می توانند جایگاهی مؤثر در پاسخ گویی به روندهای نوظهور گردشگری جهان داشته باشند.

بررسی مهم ترین روندهای جهانی گردشگری در سال ۲۰۲۶، چهار محور اساسی را پیش روی سیاست گذاران و فعالان این صنعت قرار می دهد که هر یک می تواند به فرصتی راهبردی برای توسعه گردشگری در مناطق آزاد کشور تبدیل شود.

۱. جستجوی «ارزش در برابر قیمت» (۷۰ درصد کارشناسان):

مهم ترین اولویت گردشگران جهان در سال ۲۰۲۶، دریافت خدمات باکیفیت با هزینه منطقی است. با توجه به نرخ برابری ارز، مناطق آزاد ایران برای شهروندان کشورهای همسایه یکی از مقرون به صرفه ترین مقاصد منطقه در حوزه خدمات پزشکی و سلامت، اقامت، خرید و تفریحات دریایی به شمار می روند. از سوی دیگر، برای هم وطنان ایرانی که به دلیل جهش هزینه های پروازی و ارزی از سفرهای خارجی منصرف شده اند، مناطق آزاد همچون کیش، قشم، انزلی، ارس، ماکو، چابهار و مازندران بهترین جایگزین داخلی با استانداردهای فرامرزی هستند و از خروج میلیاردها دلار ارز جلوگیری می کنند.

۲. فناوری و هوش مصنوعی در مسیر سفر (۵۳ درصد کارشناسان):

بیش از نیمی از کارشناسان جهانی تأکید کرده اند که در سال ۲۰۲۶، گردشگران مقصد و برنامه سفر خود را به کمک ابزارهای هوش مصنوعی (AI) انتخاب می کنند. بر همین اساس، حرکت به سمت هوشمندسازی خدمات، دیجیتال سازی معرفی جاذبه ها و ایجاد سکوهای هوشمند چندزبانه در دستور کار مدیریت گردشگری مناطق آزاد قرار دارد تا ظرفیت های هر ۱۸ منطقه به زبان بازارهای هدف در دسترس الگوریتم های جهانی سفر قرار گیرد.

۳. گرایش به مقاصد نزدیک و سفرهای منطقه ای (۵۰ درصد کارشناسان):

تسهیل تردد مرزی، توسعه زیرساخت های گردشگری خودرویی (کاپوتاژ) و بهره گیری حداکثری از معافیت روادید در مناطق آزاد، پاسخ مستقیم ما به این روند جهانی است.

کشف مقاصد بکر و کمتر شناخته شده (۲۸ درصد کارشناسان) و گردشگری پایدار (۲۶ درصد): گردشگر سال ۲۰۲۶ از مقاصد پرتراکم و مصنوعی خسته شده و به دنبال تجربه های اصیل و طبیعت بکر است؛ ظرفیتی که از سواحل مکران در چابهار و ژئوپارک جهانی قشم تا جنگل ها و تالاب های شمال در انزلی و مازندران و میراث تاریخی و طبیعی ارس و ماکو، به وفور در مناطق آزاد ایران نهفته است.

۴. از تاب آوری تا پیشرانی:

گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ سازمان جهانی گردشگری به ما یادآوری می کند که در عصر عدم قطعیت های ژئوپلیتیکی و تورم جهانی انرژی، کشورهایی برنده میدان گردشگری هستند که به جای تکیه صرف بر الگوهای سنتی، بر «مزیت های همسایگی»، «چابکی مرزی»، «سفر اقتصادی» و «فناوری های هوشمند» سرمایه گذاری کنند.

مدیریت گردشگری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویزه اقتصادی با درک این تغییر پارادایم جهانی، مأموریت خود را بازآرایی زنجیره ارزش گردشگری در هر ۱۸ منطقه آزاد کشور بر پایه این چهار رکن قرار داده است تا مناطق آزاد نه فقط به عنوان مقاصد تفریحی، بلکه به عنوان پیشران های تاب آوری اقتصادی، ارزآوری پایدار و دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران در منطقه ایفای نقش کنند.

/انتهای پیام

منبع: خبرگزاری فرینا